Η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού και αντικείμενο έντονης συζήτησης στον ακαδημαϊκό και πολιτικό χώρο. Αυτό αντανακλά ουσιαστικά τη μεταβαλλόμενη δυναμική της περιοχής, τη σύνθετη πραγματικότητα, τα συμφερόντα των εξω-περιφερειακών χωρών και τις σχέσεις των κρατών της περιοχής με τον υπόλοιπο κόσμο. Ακριβώς λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης, καθώς γεωγραφικά συνδέει το Βορρά με το Νότο και την Ανατολή με την Δυση, καθώς επίσης και το ότι η εν λόγω περιοχή αποτελεί κόμβο μεταφορών, εμπορίου και διαμετακόμισης πετρελαίου και φυσικού αερίου η ανάδειξη της σε ένα κρίσιμο γεωοπολιτικό κόμβο είναι δεδομένη.
Παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον, οι πραγματικές προτεραιότητες και οι ανάγκες της περιοχής αγνοούνται σε ένα βαθμό ακόμη και σήμερα. Αυτό μπορεί να αποδοθεί εν μέρει στην αποτυχία των περιφερειακών δρώντων να οικοδομήσουν ένα κοινό όραμα για το μέλλον. Η ανάδυση της Μαύρης Θάλασσας ως μιας «περιοχής-μεταξύ-περιοχών» και οι συγκρουόμενες ατζέντες των ισχυρών τοπικών και εξωτερικών δρώντων έχει δυσχεράνει την εστίαση στα ζητήματα περιφερειακής εμβέλειας και έχει περιορίσει τα όποια θετικά αποτελέσματα. Κατά συνέπεια, απαιτείται επειγόντως μια επαναξιολόγηση της περιοχής όπου θα λαμβάνονται υπόψη όλα τα προβλήματα και οι προτεραιότητές της. Αυτό θα επιτρέψει σε όλους τους σχετικούς δρώντες να κατανοήσουν καλύτερα αυτό που μπορεί να γίνει, καθώς επίσης και να τους επιτρέψει να αναπτύξουν καινοτόμες προσεγγίσεις στα προβλήματα, ενισχύοντας κατά συνέπεια την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής. Είναι σαφές ότι συνθήκες σταθερότητας και ευημερίας στην περιοχή θα ήταν προς όφελος όλων.
Έχοντας υπόψη τα παραπάνω και σε συνδυασμό με την κοινή προσέγγισή που έχει υιοθετηθεί, η Επιτροπή για τη Μαύρη Θάλασσα έχει προωθήσει μια στρατηγική λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες, τις προτεραιότητες και τα συμφέροντα όλων των δρώντων σε τέσσερις βασικούς τομείς: ειρήνη και ασφάλεια, οικονομική ανάπτυξη και ευημερία, δημοκρατικοί θεσμοί και χρηστή διακυβέρνηση και, τέλος, περιφερεαική συνεργασία. Η Επιτροπή έχει κατανοήσει ότι το μέλλον της περιοχής έγκειται στον περαιτέρω εκδημοκρατισμό και στην οικονομική ολοκλήρωση με τον υπόλοιπο κόσμο.
Η ανάγκη σύνταξης της ανά χείρας έκθεσης βασίζεται στην αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια της περιοχής που, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί ανα πάσα στιγμή να οδηγήσει σε εχθροπραξίες. Οι εκκρεμείς συγκρούσεις έχουν εμποδίσει την οικονομική ανάπτυξη και ταυτοχρόνως έχουν αυξήσει τις πιθανότητες διάχυσης της σύγκρουσης και της αστάθειας στις γύρω περιοχές. Ωστόσο, αποτελεί πεποίθηση της Επιτροπής ότι είναι εφικτό να υπάρξει μια συνεκτική, αναπτυγμένη, σταθερή και πλήρως ενσωματωμένη με τον υπόλοιπο κόσμο περιοχή.
Προς τον σκοπό αυτό:
Οι περιφερειακοί δρώντες πρέπει να αποκηρύξουν την χρήση βίας στις πολιτικές τους σχέσεις και να υπάρχει σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας, του απαραβίαστου των συνόρων, των διεθνών συνθηκών και του κράτους δικαίου στις συναλλαγές τους.
Οι ενδιαφερόμενοι εξωπεριφερειακοί δρώντες πρέπει να υποστηρίξουν τις προσπάθειες εξασφαλίσης της χρηστής διακυβέρνησης, της αλληλεξάρτησης και της περιφερειοποίησης της πολιτικής και της οικονομίας της Μαύρης Θάλασσας.
Η διεθνής κοινότητα πρέπει να ενθαρρύνει τις προσπάθειες προώθησης της συνεργασίας και οικοδόμησης εμπιστοσύνης καθώς επίσης και τις ενέργειες υπέρ της ειρηνικής επίλυσης των διαφωνιών.
Στη Μαύρη Θάλασσα η καλύτερη προσέγγιση στα ζητήματα της περιοχής είναι η περιφερειακή. Τα εν λόγω κράτη θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να επιδιώξουν περιφερειακές λύσεις για τα περιφερειακά προβλήματα. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να συνεργαστούν και να επιτρέψουν σε μη-κρατικούς δρώντες όπως ο επιχειρησιακός τομέας, οι ΜΚΟ και η κοινωνία πολιτών να διαδραματίσουν πραγματικό ρόλο στην εξευρεση λύσεων. Συνεπώς η Επιτροπή συστήνει:
Ένα Όραμα για το 2020 (2020 Vısıon) - Η Διάσταση της Μαύρης Θάλασσας
Δημιουργία μιας νέας προσέγγισης και έννοιας - Διάσταση της Μαύρης Θάλασσας - από τους δρώντες και τις χώρες στην περιοχή, που θα εστιάζει στο έτος 2020. Στόχος θα είναι η προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας προσδοκώντας αλλαγές στη γειτονιά. Το «Όραμα για το 2020» πρέπει να αναπτυχθεί με μια σαφή στρατηγική που θα αποτελέσει εφαλτήριο διάφορων συνδεμένων πρωτοβουλιών.
Ενίσχυση του προφίλ του περιφερισμού στην Μαυρη Θαλασσα
Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας του Ευξείνου Πόντου (ΟΣΕΠ) χρειάζεται αναζωογόνηση. Η 20ή επετειακή σύνοδος κορυφής του 2012 θα πρέπει να αποτελέσει μια ευκαιρία για να ανανεωθεί η δέσμευση των μελών της για περιφερειακή συνεργασία και να εγκαινιαστεί ένας ανανεωμένος ΟΣΕΠ προκειμένου να καταστεί πιο αποτελεσματικός και με μεγαλύτερη εμβέλεια. Η αναγέννηση του ΟΣΕΠ, ο εκτεταμένος ρόλος και η ενισχυμένη περιφερειακή ταυτότητα θα μπορούσαν να απεικονιστούν συμβολικά με ένα νέο όνομα. Ένας περιφερειακός διαγωνισμός θα μπορούσε να λάβει χώρα στην περιοχή για να βρεθεί μία νέα ονομασία για τον Οργανισμό και για να σχεδιασχεί μια νέα σημαία και ένα νέο λογότυπο.
Επίλυση των συγκρούσεων
Να δημιουργηθεί μια Ανώτατη Συμβουλευτική Ομάδα (hıgh level consultative group) που θα ασχοληθεί με τις παρατεταμένες συγκρούσεις και άλλα σημαντικά ζητήματα της περιοχής. Ο απώτερος σκοπός είναι ο σαφής καθορισμός διαφόρων μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης και η καθιέρωση διαύλων επικοινωνίας σε συγκεκριμένα ζητήματα ασφάλειας. Τελικό προιόν της εργασίας της Ανώτατης Συμβουλευτικής Ομάδας θα πρέπει να είναι η πραγματοποίηση μιας διεθνούς συνάντησης για τη Μαύρη Θάλασσα, κατά προτίμηση σε επίπεδο συνόδου κορυφής, που θα περιλαμβάνει τόσο τα περιφερειακά κράτη όσο και διεθνείς δρώντες.
Εστίαση σε οικονομικά ζητήματα που ικανοποιούν τις κοινές προκλήσεις και τις πραγματικές ανάγκες
Οι αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης θα πρέπει να αποτελούν την φιλοσοφία της περιφερειακής συνεργασίας στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Οι απαντήσεις στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και της σωστής χρήσης των φυσικών, ανθρώπινων και κοινωνικών πόρων είναι ουσιαστικά συστατικά ενός τέτοιου προτύπου ανάπτυξης, το οποίο πρέπει να μεταφραστεί σε συνεπείς πολιτικές σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι πολιτικές που θα συμβάλλουν στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στη διευκόλυνση της διασυνοριακής οικονομικής δραστηριότητας, καθώς επίσης και η καθιέρωση τακτικών πολιτικών συναντήσεων μεταξύ των ανώτερων υπαλλήλων κρίνονται αναγκαίες.
Προώθηση και συντονισμός των περιφερειακών σχημάτων συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα
Ο συντονισμός των πολυάριθμων υπαρχόντων σχημάτων συνεργασίας, των προγραμμάτων και των πρωτοβουλιών για τη Μαύρη Θάλασσα πρέπει να λάβει χώρα προκειμένου να αναδυθεί η πλήρης δυναμική της περιοχής. Επίσης υπάρχει η ανάγκη συμπλήρωσης της παραδοσιακής top-down προσέγγισης με μία προσέγγιση που θα είναι bottom-up ώστε να μπορέσει η κοινωνία των πολιτών να διαδραματίσει έναν ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη της περιοχής. Ο προσδιορισμός των ζητημάτων που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν καλύτερα σε περιφερειακό επίπεδο, παρά σε εθνικό, συνιστά προτεραιότητα. Η εμπειρία άλλων περιοχών που έχουν αντιμετωπίσει ή έχουν εξετάσει παρόμοια ζητήματα, όπως η Βαλτική, τα Βαλκάνια, η περιοχή του Δούναβη κλπ. είναι αναμφίβολα εποικοδομητική.
Προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου
Η σαφής ενθάρρυνση και στήριξη του διαπολιτισμικού διαλόγου μεταξύ των λαών της Μαύρης Θάλασσας πρέπει να προωθηθεί με κάθε μέσο. Η συνεργασία μεταξύ των πανεπιστημίων πρέπει να ενισχυθεί και η μεγαλύτερη κάλυψη των χωρών από δημοσιογράφους από την περιοχή για την περιοχή, πρέπει να ενθαρρυνθεί.
Προώθηση της στοχοθετημένης κατάρτισης των επαγγελματικών ομάδων
Είναι αναγκαία η στοχοθετημένη κατάρτιση των δημόσιων υπαλλήλων, των διπλωματών, των νέων ηγετών, των κοινοβουλευτικών και των επιχειρηματιών σε όλη την περιοχή. Η δημιουργία μιας Εκπαιδευτικής Ακαδημίας Ευξείνου Πόντου θα συνέβαλε στην προώθηση μιας τέτοιας διαδικασίας.
Προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης, της κοινωνίας των πολιτών και του κοινωνικού διαλόγου
Θα πρέπει να ενθαρυνθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη πολιτικής καθώς και η σύνδεσή της με την χρηστή διακυβέρνηση. Επίσης, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες ώστε να διευκολυνθεί η συνεργασία μεταξύ των μη-κυβερνητικών οργανώσεων στην περιοχή συμπεριλαμβανομένων και των περιοχών που έχουν αποτελέσει εστίες κρίσης. Οι επιχειρηματικές οργανώσεις όπως τα εμπορικά επιμελητήρια, οι οργανώσεις εργοδοτών και τα συνδικάτα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν για να αναπτύξουν τον διάλογο μεταξύ τους προκειμένου να βρεθούν και να προταθούν περιφερειακές λύσεις για τα κοινά προβλήματα.